Mỹ thâm hụt thương mại hàng hóa kỷ lục năm 2025: Trung Quốc, Mexico và Việt Nam đứng đầu danh sách

Bức tranh thương mại của Mỹ trong năm 2025 ghi nhận một cột mốc đáng chú ý: thâm hụt thương mại hàng hóa tăng lên 1,24 nghìn tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay. Con số này cho thấy nhập khẩu tiếp tục vượt xa xuất khẩu, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng nội địa duy trì ở mức cao và các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng đan xen chặt chẽ.

Theo thống kê, 15 nền kinh tế đứng đầu danh sách đối tác mà Mỹ có thâm hụt thương mại hàng hóa lớn nhất trong năm qua phản ánh rõ mức độ phụ thuộc của nền kinh tế lớn nhất thế giới vào mạng lưới sản xuất toàn cầu – từ chip bán dẫn, ô tô đến hàng điện tử tiêu dùng và dược phẩm.

Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu

Đứng đầu danh sách là Trung Quốc với mức thâm hụt 202,1 tỷ USD. Dù Washington đã áp thuế quan trong nhiều năm và thúc đẩy chiến lược giảm phụ thuộc vào hàng hóa Trung Quốc, con số thâm hụt vẫn duy trì trên 200 tỷ USD mỗi năm.

Các mặt hàng chủ lực như điện tử tiêu dùng, máy móc và hàng hóa trung gian tiếp tục được sản xuất tại các nhà máy ở Trung Quốc và xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Điều này cho thấy mối liên kết sâu sắc giữa hai nền kinh tế, bất chấp căng thẳng thương mại kéo dài.

Mexico và Việt Nam nổi lên mạnh mẽ

Xếp thứ hai là Mexico với mức thâm hụt 196,9 tỷ USD. Vị trí địa lý liền kề cùng các hiệp định thương mại khu vực đã giúp Mexico trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của Mỹ, đặc biệt ở lĩnh vực ô tô, linh kiện và thiết bị điện tử.

Đứng thứ ba là Việt Nam với mức thâm hụt 178,2 tỷ USD. Trong những năm gần đây, Việt Nam nổi lên như một trung tâm sản xuất thay thế trong bối cảnh các doanh nghiệp đa quốc gia dịch chuyển một phần chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Mỹ bao gồm điện tử, dệt may, đồ gỗ và thiết bị tiêu dùng.

Chỉ riêng ba nền kinh tế này đã chiếm khoảng 46% tổng thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ trong năm 2025, cho thấy mức độ tập trung cao ở nhóm đối tác hàng đầu.

Đài Loan và Ireland – trung tâm hàng hóa giá trị cao

Ngoài ba vị trí dẫn đầu, Đài Loan ghi nhận mức thâm hụt 146,8 tỷ USD, trong khi Ireland đạt 114,2 tỷ USD. Đây đều là các trung tâm xuất khẩu sản phẩm công nghệ và dược phẩm giá trị cao.

Đáng chú ý, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Đài Loan trong năm 2025 gần như tăng gấp đôi, với mức tăng 99% so với năm 2024. Diễn biến này phản ánh nhu cầu lớn đối với chip bán dẫn và linh kiện điện tử – những sản phẩm mà Đài Loan có lợi thế cạnh tranh toàn cầu.

Thâm hụt: Góc nhìn kinh tế và chính trị

Theo các nhà phân tích, thâm hụt thương mại không hoàn toàn mang ý nghĩa tích cực hay tiêu cực. Ở một góc độ, thâm hụt phản ánh sức mua mạnh của nền kinh tế Mỹ và dòng vốn quốc tế chảy vào nước này. Người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ có xu hướng nhập khẩu nhiều hơn khi nhu cầu nội địa cao.

Tuy nhiên, trong góc nhìn của các nhà hoạch định chính sách, thâm hụt lớn và kéo dài thường được xem là tín hiệu cảnh báo về năng lực sản xuất trong nước suy giảm hoặc khả năng tồn tại các hành vi thương mại bị cho là thiếu công bằng.

Chính vì vậy, thuế quan tiếp tục được Washington sử dụng như một công cụ nhằm nâng chi phí hàng nhập khẩu, khuyến khích doanh nghiệp sản xuất trong nước và gây sức ép buộc các đối tác tham gia đàm phán thương mại mới. Dù vậy, biện pháp này cũng tiềm ẩn rủi ro khi có thể làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ – đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu có mức độ gắn kết sâu sắc.

Cần nhìn toàn diện: Hàng hóa và dịch vụ

Một điểm quan trọng cần phân biệt là sự khác biệt giữa thương mại hàng hóa và thương mại dịch vụ. Mỹ ghi nhận thâm hụt lớn trong lĩnh vực hàng hóa, nhưng thường đạt thặng dư trong lĩnh vực dịch vụ – đặc biệt ở các ngành như tài chính, công nghệ, bản quyền và sở hữu trí tuệ.

Do đó, nếu chỉ nhìn vào thâm hụt hàng hóa, bức tranh thương mại của Mỹ sẽ chưa phản ánh đầy đủ vị thế kinh tế toàn cầu của nước này. Khi đặt cạnh cán cân dịch vụ, vai trò của Mỹ trong hệ thống thương mại quốc tế trở nên cân bằng và toàn diện hơn.

Áp lực và lựa chọn phía trước

Dù tổng mức thâm hụt thương mại của Mỹ trong năm 2025 không biến động quá lớn so với năm trước, việc thâm hụt tập trung cao ở một số đối tác lớn vẫn là vấn đề nhạy cảm về chính trị và kinh tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị và tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, câu chuyện thâm hụt thương mại không chỉ là bài toán kinh tế thuần túy, mà còn gắn với chiến lược công nghiệp, an ninh chuỗi cung ứng và vị thế dài hạn của Mỹ trong nền kinh tế thế giới.

Hải Long